De digitale identiteit van morgen: hoe Topicus meebouwt aan eIDAS 2.0

Wat als je met één druk op de knop je diploma, identiteitsbewijs of inkomensgegevens veilig en gecontroleerd kunt delen met een bank, werkgever of overheidsinstantie – zonder een kopie van je paspoort te hoeven sturen? Precies dat is de belofte van eIDAS 2.0, een Europese verordening die de digitale identiteit van burgers en bedrijven naar een nieuw niveau tilt. Topicus zit namens de sector aan tafel om mee te denken over hoe deze wet- en regelgeving in Nederland vorm krijgt.  

Bernd Kottier (links), product owner bij Topicus, en Steijn de Kok (rechts), business consultant bij Topicus, nemen deel aan landelijke werkgroepen waarmee ze direct invloed kunnen uitoefenen op besluitvorming rondom eIDAS 2.0. “We zitten aan tafel met overheidsinstanties, banken, wallet-ontwikkelaars en cryptografie-experts,” zegt Bernd. “Dat we als softwarebedrijf die plek hebben gekregen, laat zien dat we als serieuze kennispartner worden gezien.”  

"Stel, je vraagt een lening aan. Op dit moment moet je dan allerlei documenten verzamelen en uploaden. Maar met de wallet kun je straks die informatie direct vanuit je telefoon delen met de bank, snel en veilig."

Business consultant

De digitale wallet

De term eIDAS staat voor electronic IDentification, Authentication and trust Services. In gewone taal: het gaat over digitale identificatie, handtekeningen en het vertrouwen dat daarbij komt kijken. “Tien jaar geleden ging het vooral om gekwalificeerd ondertekenen,” vertelt Bernd. “Je moest kunnen bewijzen dat een handtekening écht van jou was en de inhoud van het document onveranderd. Dat gebeurde met cryptografische technieken (het versleutelen of ontsleutelen van gegevens zodat alleen bevoegden deze kunnen inzien).” 

Met eIDAS 2.0 komt daar nu iets revolutionairs bij: de digitale wallet. Een app gekoppeld aan je identiteit uit de Basisregistratie Personen (BRP), waarmee je zelf controle hebt over welke gegevens je deelt – en met wie. Bernd: “Dat is niet alleen handig, maar ook een grote stap in het tegengaan van identiteitsfraude. Je hoeft niet langer je ID te laten zien of op te sturen. Als je bijvoorbeeld in de supermarkt bent, kun je dankzij je wallet simpelweg laten zien dat je ouder dan 18 bent, zonder persoonsgegevens zoals je geboortedatum te delen.” 

Steijn vult aan: “Of stel, je vraagt een lening aan. Op dit moment moet je dan allerlei documenten verzamelen en uploaden. Maar met de wallet kun je straks die informatie direct vanuit je telefoon delen met de bank, snel en veilig.” Niet alleen binnen Nederland: het hele systeem is Europees opgezet en wettelijk afgedwongen, waardoor ook het openen van een bankrekening in een ander EU-land straks stukken makkelijker wordt. 

Aan tafel bij landelijke besluitvorming

Topicus is onder meer betrokken bij de toepassing van eIDAS binnen haar Akkuro Lending platform, waar data-uitwisseling plaatsvindt tussen banken, accountants en taxateurs. “Die processen worden met eIDAS een stuk efficiënter en veiliger,” legt Bernd uit. “Een taxateur ondertekent bijvoorbeeld een waardebepaling. Dankzij de gekwalificeerde handtekening weet de bank zeker dat het rapport authentiek is. Dat heeft ook positieve gevolgen voor de kapitaalbuffer van de bank – en dus voor hoeveel ze kunnen uitlenen en de rente die ze daarvoor moeten rekenen.” 

"Dankzij de gekwalificeerde handtekening weet de bank zeker dat het rapport authentiek is. Dat heeft ook positieve gevolgen voor de kapitaalbuffer van de bank – en dus voor hoeveel ze kunnen uitlenen en de rente die ze daarvoor moeten rekenen."

Product owner

De technische uitdagingen

Technisch gezien is eIDAS 2.0 nog volop in ontwikkeling. “Het framework ligt nog niet helemaal vast,” vertelt Steijn. “Wallet-aanbieders in Nederland zitten in een lastige positie, omdat wat ze nu bouwen over drie maanden misschien weer moet veranderen door de dan of uiteindelijk geldende eisen.” 

Voor Topicus ligt de uitdaging vooral in het klaarstomen van bestaande platformen voor deze nieuwe manier van datadeling. “We moeten straks kunnen communiceren met de Europese wallet-systemen,” aldus Steijn. “Dat betekent ook: omgaan met AVG-eisen, pseudonimiseren van data, en integratie via API’s met andere partijen.” 

Privacy by design voor burgers, bedrijven en overheden

De impact is breed. Van eenvoudiger klant worden bij een Europese bank tot het veilig kunnen aantonen van je diploma’s of je leeftijd in de supermarkt. “En dat allemaal zonder overbodige data te delen,” zegt Bernd. “Dat is privacy by design.” 

Voor overheden betekent het minder administratie. Voor bedrijven meer zekerheid over de identiteit van klanten en zakelijke relaties. En voor burgers vooral: gemak en controle. 

"Ik geloof echt dat dit onze dienstverlening fundamenteel gaat veranderen. Onze ambitie is om een vroege speler te zijn. Zo kunnen we onze klanten optimaal ondersteunen."

Business consultant

Het toekomstbeeld: niet alleen volgen, maar ook vormgeven

Volgens de planning moet eind 2026 elke burger in Europa een gratis digitale wallet kunnen aanmaken. Maar of en hoe snel die ook massaal gebruikt gaat worden, hangt af van de adoptie. “De burger bepaalt uiteindelijk,” zegt Steijn. “De overheid moet het aanbieden, maar het gebruik is vrijwillig. Toch denken wij dat het snel kan gaan.” 

Het is duidelijk: eIDAS 2.0 raakt vrijwel alle domeinen waarin Topicus actief is. “Eind 2027 ligt er een verplichting voor meerdere sectoren om digitale identificatie te ondersteunen,” zegt Bernd. “Daar moeten al onze businesslines klaar voor zijn.” 

“Ik geloof echt dat dit onze dienstverlening bij Topicus fundamenteel gaat veranderen. Daarom is het gaaf om mee te denken over hoe wij ons hierin gaan positioneren,” zegt Steijn. Onze ambitie is om een vroege speler te zijn. Dit zodat we onze klanten kunnen ondersteunen in het voldoen aan wetgeving én tegelijk kunnen kijken waar wij zelf waarde kunnen toevoegen. Niet alleen volgen, maar ook vormgeven.” 

Bernd sluit zich daarbij aan: “Het is een complex vraagstuk met echte maatschappelijke impact. En het geeft voldoening om daar namens Topicus een inhoudelijke bijdrage aan te kunnen leveren.”